Przeglądasz dział: Poezja

Katarzyna Zechenter ukończyła studia filologiczne na UJ pod kierunkiem prof. Ulewicza i doktoryzowała się na University of Michigan w Ann Arbor. Wykładała literaturę polską na University of Kansas; obecnie wykłada na University College London. Autorka pracy o polemikach Hipacego Pocieja o Unii Brzeskiej z 1596, osiemnastowiecznych pisarzach regionu świętokrzyskiego, monografii T. Konwickiego (The Fiction of Tadeusz Konwicki. Coming to Terms with Post-War, Polish History and Politics, 2007), pisarzach polsko-żydowskich (m.in. o Jadwidze Maurer, Michale Głowińskim, Aleksandrze Rymkiewiczu), autorka prac o roli Krakowa w pamięci krakowskich Żydów (POLIN. Studies in Polish Jewry). Obecnie pracuje nad koncepcjami pamięci i świadomości narodowej po 1989 roku. Swoje wiersze drukowała m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Kulturze Paryskiej”, „Zeszytach Literackich”, „Przekroju”.

Dzieło nigdy nie jest spełnione. Porzuca nas w niespełnieniu, w którym umrzemy. Pozostaje nam część bieli, nie po to, aby nią zawładnąć, ale by się z nią pogodzić. I by się w niej ulokować. Godzić się na pustkę, na nic, na biel. Wszystko, co stwarzamy, jest poza nami. Dzisiaj znów jestem w tej bieli bez głosu, bez gestu, bez słowa. To, co pozostaje jeszcze do spełnienia, jest zawsze tylko tym, co samo chętnie uważa się za spełnione: to pustynia, w którą spycha nas nasza niemoc. Powiedzieć sobie, że koniec – poszukiwany kres – jest niemożliwy. Oczywiście dla większości z nas to pociecha. Zmartwienie dla zagubionych, których fascynuje nieznane.

Na zadane pytanie: „Czym jest dialog i w jaki sposób może nawiązać się między dwoma nieznajomymi”? – odpowiedział: „Naprzód jest przed-dialog, będący naszym powolnym albo gorączkowym przygotowaniem do dialogu. Nie wiemy, oczywiście, jak się potoczy, ani jaką przybierze formę, nie mogąc go wszakże wyrazić, z góry jesteśmy przekonani, że już się nawiązał: milczący dialog z nieobecnym rozmówcą. Następnie jest post-dialog – albo post-milczenie. To, co moglibyśmy powiedzieć drugiemu podczas wymiany słów – to, co byłoby raczej oswajaniem słów – które według wszelkiego prawdopodobieństwa wyrażałyby tylko milczenie; milczenie, do którego odsyła nas każde niepojęte, czcze, na próżno zgłębiane, zamknięte w sobie słowo. Jest wreszcie to, co mogłoby stanowić dialog w prawdziwym znaczeniu tego słowa, jedyny w swoim rodzaju, zasadniczy, ale który – niestety – nie nastąpi, bo rozpoczyna się w chwili, kiedy się rozstajemy, na powrót zwróceni naszej samotności”.

Czy na pytanie: „Kim jestem”? odpowiem: „Pisarzem”? Ale powinienem to uściślić: pisarzem i Żydem; wszakże nie po to, aby obnosić się z moim judaizmem, ile raczej dlatego, aby zaznaczając swój dystans do niego, tym łatwiej wcisnąć się w powstałą lukę. Czy to jest bezsensowne? Będąc jednym i drugim, nie kryję, że moim pragnieniem – ambicją – jest być uznanym przede wszystkim za pisarza. Jak zatem wytłumaczyć pragnienie – ambicję – aby jednocześnie być rozpoznawany jako Żyd? Czy to naprawdę pragnienie, ambicja? A gdyby rzeczywiście tak było, co by je motywowało? A może należałoby to rozważyć inaczej? Co to znaczy być pisarzem? Co to znaczy być Żydem? I Żyd, i pisarz nie mają żadnego, własnego obrazu. „Obydwaj są księgą”.

Podjąć problem podziału przez pytanie: „Co należy do mnie?” Bilans życia, zatwierdzony przez śmierć. To co jest nie ma innego bytu niż ten, jaki nadaje mu podział. Dobro zapieczętowane, to dobro utracone. Dawać, ofiarować się po to, aby w zamian otrzymać od bliźniego dar o takim samym znaczeniu, byłby to, na pierwszy rzut oka, podział doskonały. Ale czyż Wszystko jest podzielne? Czy uczucie, księga, życie w swej integralności mogą być dzielone? Zresztą jeśli nie można wszystkiego podzielić, co pozostaje i pozostanie na zawsze niepodzielne? Czym jest to, co do nas należy, a nigdy nie było nasze? A jeśli dzielimy się tylko żywotnym pragnieniem dzielenia się, jedynym sposobem ucieczki od samotności, od nicości?